Jeśli uszkodzona paczka ze sprzedanym towarem dociera do klienta, to sprzedawca może za to odpowiadać. Wszystko zależy od tego kto kupił oraz kto wybrał przewoźnika, a także czy sprzedawca prawidłowo zapakował paczkę. Kiedy więc odpowiada sprzedawca, a kiedy przewoźnik? Czy kupujący musi zapłacić cenę nawet jeśli paczka do niego nie dotarła? Jaki ma to wszystko związek z rękojmią? Czy uszkodzona paczka jest podstawą do złożenia reklamacji do sprzedawcy?
Uszkodzona paczka kto odpowiada?
Odpowiedzialność sprzedawcy za paczkę zależy od tego kto kupuje.
Jeśli towar zakupiony jest przez innego przedsiębiorcę, to odpowiedzialność za stan tej paczki ponosi kupujący przedsiębiorca. Jest tak dlatego, że tzw. niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia zakupionego towaru przechodzi na kupującego przedsiębiorcę z chwilą wydania towaru przewoźnikowi trudniącemu się przewozem tego rodzaju rzeczy/towarów (dotyczy to także spedytorów).
Okoliczność ta oczywiście może być odmiennie uregulowana, tj. na korzyść kupującego. Jednak najczęściej sprzedawcy nie rezygnują z tego uprawnienia. Wręcz przeciwnie. Zdarza się, że sprzedawcy w swoich regulaminach, czy ogólnych warunkach umów wprost powtarzają ww. uregulowanie wynikające z art 548 par. 1:
Z chwilą wydania rzeczy sprzedanej przechodzą na kupującego korzyści i ciężary związane z rzeczą oraz niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy.
Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt, że kupujący płaci za zakupiony towar dopiero po dostarczeniu go do uzgodnionego miejsca. W takim wypadku sam fakt, że zapłata następuje dopiero po przybyciu paczki do miejsca, które wybrał kupujący przedsiębiorca, nie ma znaczenia. Dodatkowo kupujący – po nadejściu paczki – ma prawo zbadać tę rzecz.
Kliknij poniżej i pobierz check-listę Jak i kiedy sprzedawca odpowiada za uszkodzoną paczkę.
Uszkodzona paczka – kiedy sprzedawca musi wykazać, że właściwie zapakował?
Co jednak jeśli paczka została przez sprzedawcę prawidłowo nadana, ale nie dochodzi do kupującego przedsiębiorcy albo dochodzi uszkodzona? Otóż w tej kwestii są odmienne poglądy.
Jedni twierdzą, że w takim wypadku, ponieważ kupujący nie ma możliwości zbadania rzeczy – nie ma także obowiązku zapłaty ceny. Jednak jedynie do czasu, w którym sprzedawca wykaże, że nie z jego winy paczka zaginęła (lub została uszkodzona).
Inni stoją na stanowisku, że nawet jeśli paczka nie doszła, to kupujący przedsiębiorca ma obowiązek zapłaty ceny. A to dlatego, że wraz z wydaniem przewoźnikowi przesyłki na kupującego przechodzi, tak jak napisałam powyżej, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty. Wynika to nadto z orzeczenia Sądu Najwyższego w którym ww. Sąd stwierdził:
W pojęciu niebezpieczeństwa, o jakim mowa w art. 548 § 1 KC, mieści się obowiązek zapłaty przez kupującego ceny za rzecz, powierzoną przez sprzedawcę przewoźnikowi, choćby przewoźnik kupującemu – odbiorcy przesyłki nie wydał.
Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 23 maja 1997 r. III CZP 18/97
Uważam, że taka interpretacja jest w pełni uzasadniona. Ponadto nie wyklucza to przecież żądania odszkodowania od sprzedawcy. Prędzej czy później w takim wypadku sprzedawca musi wykazać, że właściwie opakował towar. Ale to nie oznacza, że kupujący przedsiębiorca może powstrzymywać się z zapłatą ceny. Wykazując prawidłowe zapakowanie sprzedawca wykaże jednocześnie, że doszło do przypadkowej utraty przesyłki. Sprzedawca musi pamiętać więc, by zwracać baczną uwagę na właściwe zapakowanie przesyłki.
Musisz jednak wiedzieć, że ww. zasady (przeniesienie ryzyka na kupującego wraz z wydaniem przewoźnikowi) mają zastosowanie tylko jeśli sprzedawca przesyła paczkę korzystając z przewoźnika. Oznacza to, że jeśli to sprzedawca podjął się przewozu rzeczy, np. własnym lub wynajętym środkiem transportu, to w takim wypadku przypadkowa utrata czy uszkodzenie obciąża sprzedawcę. Jest tak dlatego, że wydanie rzeczy nastąpi w takim wypadku w chwili doręczenia jej kupującemu.
Obejrzyj nagranie także: o odpowiedzialności sprzedawcy za uszkodzoną paczkę.
Przypadkowa utrata – co oznacza?
Istotne jest także ustalenie znaczenia “przypadkowej utraty”. Otóż uszkodzenie rzeczy to sytuacja taka jak kradzież, zniszczenie, uszkodzenie. A to są sytuacje, za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi. Chcę Ci przez to powiedzieć, że sprzedawca nie będzie zwolniony od odpowiedzialności, nawet jeśli wydał paczkę przewoźnikowi, jeżeli jej uszkodzenie lub utrata nastąpiły na skutek okoliczności, za które sprzedawca ponosi odpowiedzialność (bo np. niewłaściwie opakował rzeczy, wybrał niewłaściwy transport). W takich właśnie sytuacjach nie można mówić o przypadkowej utracie czy uszkodzeniu, ponieważ jest to jedynie skutek niewywiązania się przez sprzedawcę z obowiązków albo wadliwości samej rzeczy.
Uszkodzona paczka – gdy kupującym jest konsument, który skorzystał z proponowanego przewoźnika
Sytuacja jest zgoła odmienna, gdy kupuje konsument, ponieważ jest on “chroniony”.
Jeżeli bowiem rzecz sprzedana ma zostać przesłana przez sprzedawcę takiemu kupującemu, to niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego dopiero z chwilą jej wydania kupującemu, a nie jak w przypadku kupującego przedsiębiorcy – z chwilą wydania przewoźnikowi.
Wydanie zatem rzeczy, a wiec także i przejście ryzyka jej przypadkowej utraty, następuje po jej nadejściu do miejsca przeznaczenia. Dodatkowo nie jest możliwe mniej korzystne oznaczenie ww. momentu przejścia na nabywcę ryzyka przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy. Oznacza to, że ani w umowie, ani w regulaminie sklepu ani w ogólnych warunkach sprzedawca nie może tego zmienić.
I to właśnie ma ścisły związek z rękojmią.
Sprzedawca bowiem, zgodnie z art. 559 K.C. jest odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili.
Skoro w takim wypadku (utraty/uszkodzenia rzeczy) sprzedawca odpowiada na zasadach rękojmi., to kupujący może:
Uszkodzona paczka – odpowiedzialność przewoźnika.
Jednakże konsument może skierować swoje żądanie także do przewoźnika, zgodnie bowiem z art. 65 Prawa przewozowego:
Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za utratę, ubytek lub uszkodzenie przesyłki powstałe od przyjęcia jej do przewozu aż do jej wydania oraz za opóźnienie w przewozie przesyłki.
Przy czym – z reguły znacznie łatwiej będzie konsumentowi zgłosić żądanie do sprzedawcy zwłaszcza, że:
kupujący zawarł umowę właśnie ze sprzedawcą, a nie przewoźnikiem,
Dodatkowo – jeśli konsument zdecyduje się na korzystanie z rękojmi od sprzedawcy za uszkodzoną paczkę, to ma takie prawo bez względu na to czy sprawdził jej stan w chwili jej odebrania oraz nawet jeśli nie zażądał spisania protokołu. Sprzedawca w regulaminie, ogólnych warunkach lub innej umowie z konsumentem nie może odmienne ww. kwestii uregulować. Taki zapis miałby niewątpliwie znamiona klauzuli niedozwolonej.
Uszkodzona paczka – gdy kupującym jest konsument, który samodzielnie wybrał przewoźnika
Jednak od ww. zasady jest jeden wyjątek. Otóż jeżeli kupujący sam dokonał wyboru przewoźnika, to wydanie kupującemu rzeczy następuje z chwilą przekazania paczki takiemu przewoźnikowi. Z chwilą przekazania następuje przejście ryzyka na kupującego. Przy czym sprzedawca nie może mieć wpływu na wybór przewoźnika przez konsumenta. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, w której to kupujący zleca przewoźnikowi transport, a sprzedawca jednocześnie go nie oferuje.
Co oznacza, że sprzedawca ma wpływ na wybór?
Jest to każda sytuacja, w której sprzedawca proponuje konsumentowi kilka metod dostarczenia przesyłki. Kupujący natomiast wybiera jedną z nich.
Dodam, że obowiązek zapłaty ceny aktualizuje się dopiero przy objęciu rzeczy przez konsumenta w fizyczne posiadanie. A więc w takim wypadku, tj. gdy przewoźnik przesyłki nie wydaje konsumentowi, ten nie ma obowiązku zapłaty ceny.
Podsumowanie:
- Gdy kupującym jest przedsiębiorca, to ryzyko przypadkowej utraty/ uszkodzenia rzeczy przechodzi na niego w momencie wydania przesyłki przewoźnikowi. Kupujący ma obowiązek zatem zapłaty ceny, nawet jeśli przewoźnik nie wydał mu rzeczy. Uregulowanie to jednak można w umowie, ogólnych warunkach umów, czy regulaminie zmienić.
- Gdy kupującym jest konsument, to ryzyko przypadkowej utraty/ uszkodzenia rzeczy przechodzi na niego w momencie doręczenia mu przesyłki. Uregulowania tego nie można w umowie, ogólnych warunkach, czy regulaminie zmienić. Dodatkowo kupujący konsument nie ma obowiązku zapłaty ceny, jeśli przewoźnik nie wydał mu rzeczy. Kupujący w takim wypadku może skorzystać z rękojmi. Niezależnie ma on prawo do zgłoszenia żądań do przewoźnika. Jednak konsumenci z tej możliwości rzadko korzystają, wobec skomplikowanej procedury.
- Przypadkowa utrata czy uszkodzenie to sytuacja, za którą żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności. W razie uszkodzenia rzeczy może zdarzyć się tak, że sprzedawca będzie musiał wykazać prawidłowe/ właściwe zapakowania rzeczy. Dotyczyć to będzie głównie sytuacji, jeśli uszkodzona paczka dotarła do kupującego przedsiębiorcy.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Został przygotowany zgodnie ze stanem prawnym, na dzień 23.02.2021 r. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail poniżej.
