Ustawowe odstąpienie od umowy to uprawnienie, które wynika z samych przepisów. Oznacza to, że niekiedy wcale nie trzeba regulować takiego uprawnienia, ponieważ możliwość odstąpienia dają same przepisy. Jakie są najczęstsze przypadki ustawowego odstąpienia? Co do tego odstąpienia ma zadatek? Czy zwłoka w wykonaniu umowy może skutkować odstąpieniem?
1. Ustawowe odstąpienie przy zadatku.
W umowach, zwłaszcza dotyczących sprzedaży, strony często zastrzegają zadatek. Jeśli tak zrobiłeś albo planujesz to zrobić – warto wiedzieć jakie ma to znaczenie w razie niewykonania umowy? Otóż zastrzeżenie zadatku może uprawniać do ustawowego odstąpienia od umowy. Jak to działa? Mianowicie wtedy druga strona może – bez wyznaczenia terminu dodatkowego – po prostu od umowy odstąpić. Jeśli strona odstępująca otrzymała zadatek – może go w takim wypadku zatrzymać. Jeśli natomiast sama go dała – może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Mówi o tym przepis 394 K.C. i ma zastosowanie, nawet jeśli strony nie postanowiły o umownym odstąpieniu. Prawo takie przysługuje, jeśli:
Reguła ta jednak nie działa (ustawowe odstąpienie), jeśli niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności:
2. Ustawowe odstąpienie od umowy jako skutek zwłoki.
Najczęściej z tzw. ustawowego odstąpienia możesz skorzystać w razie zwłoki drugiej strony. Wynika to z art. 491 K.C., który przewiduje pewną ścieżkę, którą musisz “przejść”, by zrealizować ustawowe odstąpienie. Wygląda ona następująco:
Spełnienie ww. kroków uprawnia do ustawowego odstąpienia od umowy z powodu zwłoki. Oznacza to, że jeśli zajdą przewidziane powyżej okoliczności, to mimo braku zapisu o umownym odstąpieniu – możesz skorzystać właśnie z tego ustawowego odstąpienia.
Poznaj również 5 skutków umownego odstąpienia od umowy.
3. Ustawowe odstąpienie od umowy o dzieło
W razie zawarcia umowy o dzieło, mimo braku postanowienia o umownym odstąpieniu, można skorzystać także z ustawowego odstąpienia. Kiedy jest taka możliwość? Otóż, zgodnie z art. 644 K.C.:
Dopóki dzieło nie zostało ukończone, zamawiający może w każdej chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie. Jednakże w wypadku takim zamawiający może odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
To ustawowe odstąpienie przysługuje tylko zamawiającemu. Może on bowiem na podstawie tego przepisu przerwać wykonywanie dzieła. Może to zrobić w dowolnym czasie przed jego ukończeniem. Uregulowanie to jest więc podyktowane interesem zamawiającego.
Chroniony jest tu jednak także interes przyjmującego zamówienie. Dlatego przysługuje mu umówione wynagrodzenie, pomniejszone ewentualnie o to, co przyjmujący zaoszczędził nie kończąc dzieła. Skutek tego odstąpienia odnosi się do przyszłości. To ustawowe odstąpienie uwalnia:
W efekcie:
zamawiający może zatrzymać część nieukończonego dzieła, a
przyjmujący zamówienie jest zobowiązany wydać zamawiającemu to nieukończone dzieło.
Umowa o działo – podsumowanie.
- Najpopularniejszym rodzajem ustawowego odstąpienia od umowy jest sytuacja związana z zadatkiem. Zadatek bowiem dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.
- Ustawowe odstąpienie może zachodzić także, gdy ktoś dopuszcza się zwłoki w wykonaniu swej umowy. Wtedy druga strona może wyznaczyć jej odpowiedni dodatkowy termin do wykonania tej umowy, zastrzegając, iż w razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy.
- Trzecie najpopularniejsze ustawowe odstąpienie daje zamawiającemu umowa o dzieło. Zamawiający może odstąpić od umowy dopóki dzieło nie zostało ukończone. Jednak musi wtedy zapłacić umówione wynagrodzenie. Może od jednak odliczyć to, co przyjmujący zamówienie oszczędził z powodu niewykonania dzieła.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny, LLM
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail w okienku newsletter.
