Umowa o dzieło jest jedną z najbardziej popularnych, zwłaszcza wśród profesjonalistów w danej dziedzinie. Wykonując bowiem jakikolwiek projekt – według oznaczeń – w konsekwencji powstaje dzieło. Jednak czy umowa powinna mieć jakąś konkretną formę, a jeśli tak, to jaką? Na jak długo taką umowę można zawrzeć? Co w przypadku nieprawidłowego wykonywania działa? Czy taką umowę można wypowiedzieć? Jak określić wynagrodzenie? Zapraszam do wpisu o 5 istotnych cechach umowy o działo.
1.Umowa o dzieło – co to jest?
Umowa o dzieło sprowadza się do bardzo prostej konstrukcji polegającej na tym, że jedna osoba zobowiązuje się do wykonania dzieła, a druga do zapłaty za to dzieło wynagrodzenia.
Stronami umowy – czyli osobami zawierającymi umowę o dzieło jest przyjmujący zamówienie oraz zamawiający.
Teoretycznie przyjmujący zamówienie nie musi być “profesjonalistą” w danej dziedzinie. W praktyce często jednak tak jest. Oznacza to, że wtedy przyjmujący zamówienie ma szczególne umiejętności (np. projektowe, fotograficzne, florystyczne). Zamawiający także nie musi być profesjonalistą i najczęściej nim nie jest. W praktyce bowiem to, co świadczy – czyli zapłata wynagrodzenia – nie wymaga żadnych szczególnych kwalifikacji.
Co istotne – między zamawiającym, a przyjmującym zamówienie nie powstaje stosunek zależności, czy jakiegoś podporządkowania, jak w umowie o pracę, czy umowie zlecenia. Choć pamiętać należy, że zamawiający często udziela przyjmującemu zamówienie wskazówek, np. co do sposobu wykonania dzieła. Przyjmujący zamówienie ma jednak swobodę i samodzielność w wykonaniu tego dzieła.
Dowiedz się również o tym jak prawidłowo ustalić wynagrodzenie w umowie o dzieło.
2.Umowa o dzieło – forma.
Przepisy dla zawarcia umowy o dzieło nie przewidują konieczności zachowania jakiejś ściśle określonej formy, ale od tego także są wyjątki o czym poniżej. Oznacza to, że umowę o dzieło strony skutecznie zawierają w chwili, gdy złożą tzw. zgodne oświadczenia woli o jej zawarciu. I te oświadczenia mogą być w jakiejkolwiek formie (np. ustnej). Jednak niekiedy strony same ustalają konkretną formą (np. pisemną) dla zawarcia umowy. Wtedy nie ma wątpliwości co do treści, a co niekiedy ważniejsze – jest dowód zawarcia umowy.
Dodatkowo – jeżeli strony zawarły umowę w określonej formie, a nie przewidziały w niej jak dokonać zmiany, uzupełnienia, czy choćby odstąpienia lub jej rozwiązania – to stosuje się zasady kodeksowe. Wynikają one za art. 77 i wskazują, że jeżeli umowa została zawarta w formie: pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, to jej:
wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę.
Natomiast jeżeli umowa została zawarta w innej formie szczególnej, to jej rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga zachowania takiej formy, jaką ustawa lub strony przewidziały w celu jej zawarcia. Natomiast
powinno być stwierdzone pismem.
Natomiast do wyjątków – które wymagają “rygorystycznej” formy należą np. przepisy Prawa Zamówień Publicznych przewidujących, które w art. 432 stanowią, że:
Umowa wymaga, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej, chyba że przepisy odrębne wymagają formy szczególnej.
Nadto Ustawa o prawach konsumenta wymaga, by w szczególny sposób udokumentować zawarcie umowy przez przedsiębiorców z konsumentami, w przypadku:
Sprawdź także jak w 3 krokach odstąpić od umowy o dzieło w razie opóźnienia wykonania dzieła?
3.Dzieło w umowie o dzieło – czyli co?
W tego rodzaju umowie, przyjmujący wykonuje jakieś oznaczone dzieło, czyli osiąga określony, konkretny rezultat. Co istotne w momencie zawierania umowy takie działo jeszcze nie istnieje , a dopiero ma być wykonane, jako rezultat pracy przyjmującego zamówienie. Przy czym już na etapie zawierania umowy zamawiający winien ów rezultat zdefiniować, określić, czyli jak wskazuje przepis “oznaczyć”. Jest tak dlatego, że pomiędzy oznaczeniem dzieła przez zamawiającego, a rezultatem pracy przyjmującego zamówienie istnieje ścisły związek. Nie sposób bowiem wykonać dzieła, jeśli zamawiający go dokładnie nie określi, tj. nie wskaże jego konkretnych cech.
Bardzo dobrze kwintesencje dzieła oddaje poniższe orzeczenie:
Dzieło jest wytworem, który w momencie zawierania umowy nie istnieje, jednak jest w niej z góry przewidziany i określony w sposób wskazujący na jego indywidualne cechy. Dlatego też jednym z kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o dzieło od umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych. Sprawdzian taki jest zaś niemożliwy do przeprowadzenia, jeśli strony nie określiły w umowie cech i parametrów indywidualizujących dzieło. Taki brak kryteriów określających pożądany przez zamawiającego wynik (wytwór) umowy prowadzi do wniosku, że przedmiotem zainteresowania zamawiającego jest wykonanie określonych czynności, a nie ich rezultat.
Wyrok
Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
z dnia 6 sierpnia 2014 r.
II UK 566/13
A zatem oznaczenie dzieła jest istotną cechą umowy o dzieło. W tego rodzaju umowie przyjmujący zamówienie nie wykonuje jakiegokolwiek dzieła, ale oznaczone dzieło. To oznaczenie właśnie następuje przy ustaleniu postanowień umownych. Jak zatem “oznaczyć” działo?
Najlepiej określić jakiś wzorzec, plan, “projekt” dzieła. Czyli ustalić cechy charakterystyczne dzieła w taki sposób, by żadna ze stron nie miała wątpliwości, że dane dzieło w rzeczywistości zostało oznaczone. Strona oznacza działo np. dostarczając dokumentację techniczną, projekt, jakiś rysunek. Nie ma jednak żadnych przeszkód, by dzieło oznaczyć także w sposób opisowy.
Oznaczenie działa jest istotne również z tego względu, że do dzieła stosuje się przepisy o wadach (rękojmi) stosowanych przy sprzedaży. Zamawiający przecież nie wytknie wady, jeśli nie oznaczył w odpowiedni sposób dzieła.
4. Umowa o dzieło – wynagrodzenie.
5. Umowa o dzieło – czas trwania.
Skoro istota umowy to wykonanie oznaczonego dzieła, to niewątpliwie wymaga to przecież pewnego czasu. Jednak termin na wykonanie dzieła nie jest nieoznaczony, trwały, lecz ma swój początek i koniec. Dlatego też przyjmuje się, że umowa o dzieło to rodzaj umowy terminowej. Dlatego właśnie przepisy o umowie o dzieło nie przewidują wypowiedzenia tej umowy, a jedynie regulują możliwość odstąpienia od umowy. Skutkiem odstąpienia jest wygaśnięcie umowy. jak zauważyła regulacja ta – brak możliwości wypowiedzenia – budzi niepokój, zwłaszcza po stronie zamawiającego. Dzieje się zwłaszcza w sytuacji gdy np. w trakcie wykonywania działa dostrzeże on wadliwe jego wykonanie. Jednak niepotrzebnie!
W takiej bowiem sytuacji zamawiający może wezwać przyjmującego zamówienie do zmiany sposobu wykonania, wyznaczając mu w tym celu odpowiedni termin. Zaś po bezskutecznym upływie tego terminu zamawiający może od umowy odstąpić albo powierzyć poprawienie lub dalsze wykonanie dzieła innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego zamówienie.
Co istotne – takie uprawnienie dla zamawiającego “nie kłóci” się z zasadą, że zamawiający nie jest uprawniony do wydawania przyjmującemu zamówienie poleceń i wiążących wskazówek. Zamawiający ma przecież prawo wglądu w proces wykonywania dzieła. Jest tak dlatego, by mógł on zabezpieczać swoje interesy i eliminować nieprawidłowości jeszcze w trakcie realizacji działa. A co jeśli nie zdąży zareagować? Jeśli zamawiający nie zrobi tego na etapie wykonania działa, to po oddaniu działa skorzysta z rękojmi za wady, czy też żądania odszkodowania. Zatem brak możliwości wypowiedzenia umowy o dzieło nie pozbawia zamawiającego możliwości reakcji na dostrzeżone nieprawidłowości.
Umowa o działo – podsumowanie.
- W umowie o dzieło zamawiający składa przyjmującemu zamówienie na wykonanie oznaczonego działa jeszcze nieistniejącego. Działo bowiem dopiero powstanie, jako wynik pracy – według oznaczeń zamawiającego.
- Umowę o działo można zawiera się w każdej formie, ponieważ przepisy kodeksu cywilnego nie przewidują żadnego wymogu w tym zakresie. Wyjątek może wynikać z przepisów szczególnych, tj. np. prawo zamówień publicznych czy ustawie o prawach konsumenta.
- Działo w umowie musi być oznaczone w taki sposób, by nie było wątpliwości jaki rezultat ma osiągnąć przyjmujący zamówienie.
- Umowa o dzieło jest umową terminową, której nie można wypowiedzieć.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny, LLM
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail poniżej.
