Podstępne zatajenie niezgodności towaru z umową towaru / wady rzeczy powoduje to, że mimo upływu 2- letniego terminu odpowiedzialności sprzedawcy – kupujący nadal może skorzystać ze swych uprawnień. Innymi słowy jeżeli sprzedawca podstępnie zataił niezgodność / wadę, to upływ 2- letniego terminu nie chroni go przed roszczeniami kupującego. Co jednak oznacza podstępne zatajenie? Czy brak rzetelnej informacji o produkcie to także podstępne zatajenie? Czy podstępne zatajenie niezgodności przed konsumentem ma takie same skutki, jak zatajenie wady przed kupującym przedsiębiorcą?
1.Podstępne zatajenie przed konsumentem – na czym polega?
W myśl art. 43c ust.2 Ustawy o prawach konsumenta:
Przedsiębiorca nie może powoływać się na upływ terminu do stwierdzenia braku zgodności towaru z umową (…), jeżeli brak ten podstępnie zataił.
Przepis oznacza, że sprzedawca, który zastosował podstępne zatajenie braku zgodności towaru z umową nie może powołać się na upływ terminu swej odpowiedzialności. Ale dotyczy to tylko tego konkretnego braku zgodności z umową, którą sprzedawca podstępnie zataił. Przyjmuje się, że sprzedawca bowiem nadal może powołać się na upływ terminu w odniesieniu do innych przypadków niezgodności. Czyli jeśli np. sprzedawca zataił wyciek płynu chłodzącego, to nie może powołać się na upływ 2-letniego terminu odpowiedzialności za niezgodność z umową samochodu związaną z wyciekiem płynu chłodzącego. Sprzedawca taki jednak może nadal powołać się na upływ tego terminu w przypadku korozji, czy innej wykrytej niezgodności.
Choć pojawiają się także głosy odmienne. Mianowicie, by zatajenie części usterek / pewnej usterki miało także skutek w odniesieniu do usterek niezatajonych, a ujawnionych. Byłaby to sankcja dla nielojalnego sprzedawcy. Tylko czy nie zbyt surowa? Jeśli skutek podstępnego zatajenia jednej wady miałby rozciągać się na pozostałe przypadki – mogłoby to prowadzić do działania konsumenta nie do końca “fair”. Konsument mógłby w takim wypadku szukać podstępnego zatajenia jakiejkolwiek niezgodności z umową i wykorzystać to do tej zasadniczej niezgodności.
Pobierz chcecklistę wad dających prawo do reklamacji.
2.Czy brak poinformowania konsumenta o niezgodności to także podstępne zatajenie ?
Czym jest podstępne zatajenie? To umyślne działanie sprzedawcy, by utrudnić wykrycie niezgodności z umową przez kupującego. Zatem to, że sprzedawca wie o niezgodności i niepoinformowanie o niej nie oznacza zawsze podstępnego zatajenia. Przyjmuje się, że dla podstępnego zatajenia sprzedawca wiedząc o niezgodności musi np. zapewniać kupującego o jej braku lub zamaskować ją. Oznacza to, sprzedawca musi działać w tzw. złej wierze.
Na przestrzeni zmian poszczególnych przepisów dotyczących rękojmi pojawiały się różne koncepcje odnośnie tego jak należy rozumieć podstępne zatajenie. Przed wprowadzeniem art. 43 c – w orzecznictwie pojawiała się także interpretacja szersza, zgodnie z którą brak informacji także mógł być poczytany jako podstępne zatajenie.W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał:
(…) za podstępne zatajenie wady jest uważane takie umyślne działanie sprzedawcy, które ma na celu utrudnienie wykrycia wady przez kupującego. Będzie to zatem ukrycie lub zamaskowanie wadliwości, a co najmniej sytuacja, w której sprzedawca, wiedząc o istnieniu wady, nie poinformował o niej kupującego (…)
(vide Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 3 lipca 2019 r. II CSK 306/18)
Aktualnie – w zakresie przywołanego powyżej art. 43c – przyjęto jednolite rozumienie podstępnego zatajenia. Podstępne zatajenie zatem nie obejmuje przypadków gdy sprzedawca wiedział o niezgodności z umową, ale niepytany o niej nie poinformował.
Zobacz także co oznacza krótszy okres przydatności do użycia oraz 3 zasady, o które warto znać, by nie wpaść w pułapkę.
3.Podstępnie zatajenie wady w obrocie powszechnym i dwustronnie profesjonalnym.
Podobna regulacja do art. 43c ma zastsowanie także wtedy, gdy kupującym rzeczy ruchome nie jest konsument. W obrocie tzn. powszechnym i dwustronnie profesjonalnym stosuje się art. 568 § 6 K.C., zgodnie z którym:
Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił.
Przepis ten ma także zastosowanie do nieruchomości, nawet jeżeli kupującym jest konsument.
Przepis ten interpretuje się podobnie do art. 43c. Jeżeli więc sprzedawca dokonał podstępnego zatajenia wady, to odpowiedzialność z rękojmi nie ogranicza się żadnym terminem. W rozumieniu tego przepisu sprzedawca także musi umyślnie zatajać wadę i utrudnić kupującemu jej wykrycie. Tylko wtedy kupujący nie traci uprawnień z rękojmi mimo upływu terminu. Oznacza to, że kupujący może korzystać z przepisów o rękojmi za wady nawet po upływie wielu lat, o ile ujawni się wada podstępnie zatajona przez sprzedawcę.
4.W jakich sytuacjach sama wiedza o wadzie wystarcza, by uznać to za podstępne zatajenie ?
Jest jednak wyjątek, w którym dla podstępnego zatajenia wystarczy sama wiedza sprzedawcy o wadzie. Otóż w umowach sprzedaży zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami jest zasada, zwana dochowaniem aktów staranności, wynikająca z art. 563 K.C., która stanowi:
Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później – jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.
Jednak brak zbadania rzeczy przez kupującego przedsiębiorcę (nie przedsiębiorcę na prawach konsumenta) w wyżej opisany sposób nie powoduje utraty uprawnień z rękojmi, jeżeli sprzedawca wiedział o wadzie albo zapewnił kupującego, że wady nie istnieją. Jest to zaostrzenie podstępu, ponieważ wystarczy sama wiedza sprzedawcy o wadzie.
Oznacza to, że wiedza sprzedawcy o wadzie – niezależnie od tego, czy:
- podejmie on jakieś działania w celu ukrycia wady (np. podstępne zatajenie),
- czy nie poinformuje kupującego o wadzie –
powoduje, że kupującego nie traci uprawnień z tytułu rękojmi, mimo niedokonania aktów staranności.
Podstępne zatajenie – podsumowanie.
- Jeśli sprzedawca podstępnie zatai niezgodność towaru z umową, to nie może on powołać się na upływ terminu swej odpowiedzialności za tę niezgodność.
- Podstępne zatajenie to umyślne działanie sprzedawcy, by utrudnić wykrycie niezgodności z umową przez kupującego. Sama wiedza sprzedawcy o niezgodności i brak informacji o tym kupującego nie oznacza zawsze podstępnego zatajenia.
- W obrocie profesjonalnym – wystarcza, że sprzedawca wie o wadzie i o niej nie informuje kupującego przedsiębiorcy. Zasada ta dotyczy braku tzw. aktów staranności. W takim wypadku sprzedawca odpowiada za niezgodność towaru z umową, mimo braku zbadania rzeczy przez kupującego i zawiadomienia o wadzie niezwłocznie.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny, LLM
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail w okienku newsletter.
