Kupujący ma prawo odstąpienie od umowy gdy ujawniła się wada, ale pod pewnymi warunkami. Uprawnienie to bowiem nie jest absolutne i niczym nieograniczone. Wada musi być istotna. Ponadto nawet jeśli wada jest istotna, to sprzedawca może zablokować kupującego odstępującego od umowy. Dodatkowo kupujący przez swoje działania, a właściwie ich brak, może przyczynić się do utraty uprawnień z rękojmi, w tym także do odstąpienia od umowy. Sprawdź jakie są zasady i jakie są 3 najczęstsze sytuacje, w których odstąpienie kupującego będzie niezasadne.
Odstąpienie od umowy możliwe, o ile wada jest istotna
Po pierwsze kupujący może odstąpić od umowy, gdy wada, będąca podstawą rękojmi, jest istotna. Jednak istotność oceniana jest przede wszystkim z punktu widzenia kupującego. Chodzi o jego subiektywne potrzeby, a nie przydatność rzeczy do zwykłego użytku. Liczą się oczekiwania nabywcy. Ale kupujący nie może być nieograniczony w swoich oczekiwaniach w tym względzie. Ta zasada bowiem, moim zdaniem, nie może prowadzić do wypaczenia “istotności”. Zatem uważam, że wada jest istotna, gdy:
Jeśli wada istnieje, to zanim dojdzie do odstąpienia od umowy z rękojmi, należy zweryfikować czy wada ta jest istotna. W przeciwnym razie oświadczenie o odstąpieniu będzie bezpodstawne.
Wiesz co mam na myśli, prawda?
Dla uzasadnionej podstawy do odstąpienia od umowy z powodu wady rzeczy, wada ta musi uniemożliwiać właściwy użytek z rzeczy. Albo wyłączać normalne wykorzystanie rzeczy, zgodnie z celem umowy lub odbierać cechy właściwe lub wyraźnie zastrzeżone w umowie. Natomiast wszelkie inne pozostałe wady świadczą tylko o nienależytym wykonaniu zobowiązania. Tym samym kupujący może domagać się realizacji innych praw z rękojmi, np. usunięcia wady w oznaczonym terminie bądź obniżenia ceny. Jednak taka sytuacja nie da podstaw do odstąpienia.
Sprawdź także kiedy uszkodzona paczka może być podstawą reklamacji do sprzedawcy.
Odstąpienie od umowy gdy niezgodność towaru – zablokowane przez sprzedawcę w obrocie profesjonalnym
Jednak nawet jeśli wada będzie istotna, to sprzedawcy przysługuje kontruprawnienie. Kupujący bowiem nie zrealizuje odstąpienia od umowy, jeżeli sprzedawca:
wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie.
Potwierdza to także orzeczenie SA w Białymstoku w sprawie I ACA 281/15 z 02-02-2016
Zgodnie z art. 560 § 1 KC w wypadku oświadczenia kupującego w przedmiocie odstąpienia od umowy sprzedawcy przysługuje kontruprawnienie, którego wykonanie może uniemożliwić kupującemu realizację odstąpienia od umowy.
Nacisk w tym miejscu położony jest na niezwłoczność działania sprzedawcy. A zatem uwaga! Oznacza to, że nie chodzi o niezwłoczne oświadczenie sprzedawcy, że sprzedawca tę rzecz wymieni lub naprawi. Chodzi o rzeczywiste podjęcie działań w tym kierunku.
Dodatkowo do ograniczenia możliwości kupującego w odstąpieniu od umowy istotne nie są zdarzenia zaistniałe przed złożeniem ww. oświadczenia, lecz zdarzenia powstałe po dotarciu tego oświadczenia woli do sprzedawcy.
Jednocześnie “niezwłoczne” usunięcie wady w rozumieniu ww. przepisu oznacza naprawę rzeczy w krótkim czasie. Ramy zaś tego czasu wyznaczają okoliczności konkretnego przypadku. Nadto działanie sprzedawcy musi być bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.
Przy czym takie wyłączenie może być zastosowane tylko raz. Możliwość blokowanie nie ma bowiem zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady.
Odstąpienie od umowy gdy niezgodność towaru – zablokowane przez sprzedawcę w obrocie konsumenckim
Wspomniane kontruprawnienie jest ograniczone jeśli kupującym jest konsument albo od 01.01.2021 r. przedsiębiorca jednoosobowy, nabywający rzeczy w związku ze swoją działalnością, ale bez związku z jej zawodowym charakterem wynikającym np. z CEiDG. Wspomniani kupujący mogą:
W obrocie konsumenckim wybór między naprawą a wymianą w sytuacji, gdy sprzedawca chce zablokować skutki oświadczenia o odstąpieniu od umowy, przysługuje konsumentowi (lub ww. przedsiębiorcy jednoosobowemu). Taki kupujący jednak możliwość wyboru traci, gdy:
Przy ocenie nadmierności kosztów uwzględnia się wartość rzeczy wolnej od wad, rodzaj i znaczenie stwierdzonej wady, a także bierze się pod uwagę niedogodności, na jakie narażałby kupującego inny sposób zaspokojenia.
Pobierz checklistę kiedy sprzedawca odpowiada za uszkodzoną paczkę.
Odstąpienie od umowy gdy niezgodność towaru – utracone przez kupującego
Jeśli kupujący jest przedsiębiorcą, to traci on uprawnienia z tytułu rękojmi, a także możliwość oświadczenia o odstąpieniu od umowy z powodu wady rzeczy w oparciu o przepisy rękojmi, jeśli nie dochował on “aktów staranności“. Co to oznacza? Otóż w obrocie profesjonalnym, tj. między przedsiębiorcami, kupujący ma obowiązek:
Dodam, że obowiązek ten nie dotyczy konsumentów, ani ww. przedsiębiorców jednoosobowych.
Jak sprzedawca może zweryfikować brak aktów staranności?
Po pierwsze warto zweryfikować datę zbadania rzeczy przez kupującego zaraz po zakupie. Oczywiście nie ma tu ogólnej reguły, ponieważ wszystko zależy od rodzaju rzeczy i okoliczności. Kupujący nie ma także obowiązku poddawania szczegółowej ekspertyzie zakupionej rzeczy, by zweryfikować czy aby na pewno ona prawidłowo działa. Jednak niewątpliwie powinien on sprawdzić jej prawidłowe normalne funkcjonowanie. Oczywistym przy tym jest, że zakupienie np. w lutym maszyny, którą wykorzystuje się do prac w sierpniu, nie wymaga by kupujący ją natychmiast zweryfikował. Nie ma bowiem takiej możliwości. W takim wypadku jeśli wada ujawni się np. w sierpniu, to zarzut braku aktów staranności przy zakupie będzie niezasadny.
Nadto wymóg ten – choć nie wynika wprost z przepisu – dotyczy także obowiązku sprawdzenia przez kupującego przedsiębiorcę, czy sprzedawca wydał komplet niezbędnych dokumentów. Chodzi o wszelkiego rodzaju atesty, certyfikaty, potwierdzenia zgodności itp.
Po drugie warto zweryfikować czy aby na pewno kupujący niezwłocznie po stwierdzeniu wady o niej zawiadomił sprzedawcę. Najlepiej zweryfikować to poprzez poproszenie kupującego o wskazanie daty stwierdzenia wady i odniesienie jej do daty zawiadomienia o wadzie. Niekiedy oczywiście nie ma takiej potrzeby, ponieważ wynika to z okoliczności sprawy czy opisu sytuacji rzez kupującego. Oceny, czy kupujący dochował ww. aktów staranności dokonuje się przez pryzmat normalnego toku czynności kupującego. Czyli jeśli kupujący wadę stwierdził po południu w sobotę, to skoro niedziela jest dniem wolnym od pracy, to zachowaniem aktu staranności będzie zawiadomienie sprzedawcy o wadzie w poniedziałek.
Obejrzyj nagranie: Czy sprzedawca odpowiada za uszkodzoną paczkę i jaki ma to związek z rękojmią.
Podsumowanie
- Odstąpienie od umowy gdy zachodzi niezgodność towaru jest możliwe, o ile stwierdzona wada sprzedanej rzeczy jest istotna. Dla odstąpienia od umowy z powodu wadliwej rzeczy wada musi być tego rodzaju, że uniemożliwia czynienie właściwego użytku z niej.
- Sprzedawca może swym postępowaniem – po otrzymaniu oświadczenia o odstąpieniu od umowy – wadę usunąć lub wymienić wadliwą rzecz. Jednak musi tego dokonać niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego. Jeśli sprzedawca skutecznie zadziała, to “zablokuje” możliwość odstąpienia od umowy.
- Kupujący przedsiębiorca traci uprawnienia z rękojmi, w tym i prawo do oświadczenia o odstąpieniu od umowy na zasadach rękojmi, jeśli nie dochował aktów staranności. Chodzi o to, że kupujący musi zbadać rzecz w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i zawiadomić niezwłocznie sprzedawcę o wadzie. W przypadku gdy wada wychodzi na jaw dopiero później – kupujący musi zawiadomić sprzedawcę niezwłocznie po jej stwierdzeniu. Nie dotyczy to konsumentów, ani przedsiębiorców jednoosobowych, którzy nabywają rzeczy w związku ze swoją działalnością, ale bez związku z jej zawodowym charakterem wynikającym z CEIDG.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Został przygotowany zgodnie ze stanem prawnym, na dzień 23.02.2021 r. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail poniżej.
