Upływ terminu rękojmi nie pozbawia w zupełności praw kupującego w razie niezgodności towaru z umową. Istotne jest bowiem to, że istnieją inne roszczenia kupującego – niezależne od rękojmi. Chodzi o roszczenia odszkodowawcze. W razie bowiem niezgodności towaru z umową, czy wady rzeczy po upływie terminu rękojmi – kupujący nie traci wcale roszczeń odszkodowawczych. Może on bowiem nadal dochodzić swych praw odszkodowawczych na tzw. zasadach ogólnych. Co może być podstawą roszczeń kupującego w razie upływu terminu rękojmi? Czy kupujący musi wykazać, że za niezgodność towaru z umową winę ponosi sprzedawca? Jakie ma prawa kupujący, jeśli mimo upływu terminu rękojmi produkt okaże się niebezpieczny?
1.Upływ terminu rękojmi, a nienależyte wykonanie zobowiązania.
Jeśli upływ czasu powoduje, że wygasają prawa kupującego z tytułu niezgodności towaru z umową / wadliwości rzeczy, to może on dochodzić naprawienia szkody. Chodzi o odpowiedzialność sprzedawcy za nienależyte wykonanie zobowiązania, a mające swe źródło w art. 471 K.C., zgodnie z którym:
Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Przepis ten istnieje niezależnie od roszczeń wynikających z rękojmi. Zatem jeśli upłynie termin rękojmi to kupujący może na tej właśnie podstawie dochodzić swych praw. O tym także jednoznacznie przesądził Sąd Najwyższy w jednym ze swych wyroków wskazując:
Roszczenia odszkodowawcze kupującego (…) istnieją niezależnie od rękojmi. Nie podlegają one także ograniczeniom czasowym właściwym dla rękojmi. Niewykonanie uprawnień z tytułu rękojmi powoduje tylko to, że będą miały zastosowanie wyłącznie ogólne przepisy (…) Utrata uprawnień z tytułu rękojmi na skutek upływu terminów (…) nie powoduje utraty roszczeń odszkodowawczych (…)
Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 10 sierpnia 1995 r. I CRN 106/95
Kupujący jednak w takim wypadku musi wykazać szkodę, jaką poniósł oraz brak należytej staranności sprzedawcy. Jest to istotna różnica w porównaniu z roszczeniami z rękojmi / niezgodności towaru z umową, w której odpowiedzialność sprzedawcy jest absolutna i zachodzi mimo zachowania przez sprzedawcę należytej staranności.
Dowiedz się także czym jest dostarczenie towaru i jaki ma wpływ na odpowiedzialność sprzedawcy.
2.Upływ terminu rękojmi, a czyn niedozwolony.
Poza możliwością dochodzenia odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania kupujący może domagać się także naprawienia szkody z tzw. czynu niedozwolonego. Żródło tego roszczenia jest w art. 415 K.C., zgodnie z którym:
Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.
Podstawową zasadą tej odpowiedzialności jest zasada winy. Oznacza to, że kupujący musi w takim wypadku wykazać – poza szkodą, zdarzeniem ją wywołującym i związkiem przyczynowo-skutkowym – także winę. Czyli, że sprzedawca szkodę wywołał przez własne działania lub zaniechania, ogólnie rzecz ujmując, sprzeczne z obowiązującym prawem. Jest to znacznie trudniejsze do wykazania w porównaniu z odpowiedzialnością z tytułu rękojmi / czynu niedozwolonego, czy nawet opisanego w pkt 1 powyżej niewykonania zobowiązania.
Pobierz checklistę 5 błędów sprzedawców w liczeniu terminu i 5 wskazówek jak ich unikać.
3.Upływ terminu rękojmi, a odpowiedzialność za produkt niebezpieczny.
Możliwe jest również osiągnięcie uprawnień z tytułu niezgodności towaru z umową w ramach tzw. odpowiedzialności za produkt niebezpieczny. Wymagałoby to również spełnienia odpowiednich przesłanek.
Produkt niebezpieczny to, zgodnie z art. 449 (1)K.C.
(…) produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając normalne użycie produktu. O tym, czy produkt jest bezpieczny, decydują okoliczności z chwili wprowadzenia go do obrotu, a zwłaszcza sposób zaprezentowania go na rynku oraz podane konsumentowi informacje o właściwościach produktu. Produkt nie może być uznany za niezapewniający bezpieczeństwa tylko dlatego, że później wprowadzono do obrotu podobny produkt ulepszony.
Zasadą jest, że odpowiedzialność za produkt niebezpieczny ponosi producent. Dodatkowo odpowiedzialność także ponosi wytwórca materiału, surowca, części składowej produktu, chyba że wyłączną przyczyną szkody była wadliwa konstrukcja produktu lub wskazówki producenta.
4.Kiedy sprzedawca odpowiada za produkt niebezpieczny?
Odpowiedzialność taka jednak także może objąć sprzedawcę. Stanie się tak wtedy, gdy sprzedawca umieszcza na produkcie swoją nazwę, znak towarowy lub inne oznaczenie, z którego wynika, że podaje się za producenta. Dotyczy to w szczególności sprzedaży towarów oznaczonych marką własną (own brand goods). Polega to na tym, że sprzedawca oznacza towar własnym znakiem towarowym, mimo że wytworzył go kogoś inny. Sprzedawca nabywa towary w celu odsprzedaży, ale pod własnym znakiem towarowym. Zatem w razie, gdy produkt okaże się niebezpieczny, to mimo upływu terminu rękojmi kupujący może zwrócić się do takiego sprzedawcy z żądaniem naprawienia szkody.
Drugą zaś sytuacją, w której sprzedawca odpowiada za produkt niebezpieczny jest okoliczność opisana w art. 449 (5) K.C., zgodnie z którym:
Jeżeli nie wiadomo, kto jest producentem lub osobą określoną w § 2, odpowiada ten, kto w zakresie swojej działalności gospodarczej zbył produkt niebezpieczny, chyba że w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie wskaże poszkodowanemu osobę i adres producenta lub osoby określonej w § 2 zdanie pierwsze, a w wypadku towaru importowanego – osobę i adres importera.
Kupujący może zatem, w razie upływu terminu rękojmi, żądać naprawienia szkody od ostatniego sprzedawcy produktu niebezpiecznego. Sprzedawca w takim wypadku nie jest jednak pozbawiony prawa wskazania innej właściwej osoby. Jeśli bowiem w ciągu miesiąca od daty zawiadomienia o szkodzie sprzedawca wskaże kupującemu osobę i adres producenta, a w wypadku towaru importowanego – osobę i adres importera – to nie ponosi tej odpowiedzialności. Jeżeli zaś sprzedawca nie może wskazać producenta, zwalnia go od odpowiedzialności wskazanie osoby, od której sam nabył produkt.
Upływ terminu rękojmi, a uprawnienia kupującego – podsumowanie.
- W razie upływu terminu rękojmi kupujący może domagać się od sprzedawcy odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania (umowy sprzedaży). W takim wypadku musi wykazać szkodę oraz brak należytej staranności sprzedawcy. Sprzedawca jednak nie odpowiada jeśli nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które odpowiedzialności nie ponosi.
- Kupujący może niezależnie – w razie upływu terminu rękojmi – domagać się naprawienia szkody z tytułu czynu niedozwolonego sprzedawcy. W takim wypadku – poza szkodą, zdarzeniem ją wywołującym oraz związkiem przyczynowo-skutkowym – kupujący musi wykazać winę sprzedawcy.
- W razie gdy okaże się, że towar / rzecz zakupiona przez kupującego stanowi produkt niebezpieczny – to kupujący może zgłosić żądanie odszkodowania z tego tytułu również względem sprzedawcy. Może się tak stać w dwóch sytuacjach. Gdy sprzedawca oznaczył siebie na produkcie jako producenta, ale także gdy nie wiadomo, kto jest producentem albo importerem.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny, LLM
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail w okienku newsletter.
