Czas zawarcia umowy najczęściej widnieje na początku umowy, w tzw. komparycji. Jak prawidłowo wskazać czas zawarcia umowy? Dlaczego czas zawarcia umowy jest istotny? Co jeśli strony nie wskażą tego czasu ? Kiedy strony muszą “potwierdzić” czas zawarcia umowy i co to znaczy?
1. Jak prawidłowo oznaczyć datę zawarcia umowy?
Klauzule wskazujące czas zawarcia umowy najczęściej ograniczają się do oznaczenia typu:
„Umowa zawarta dnia 18.5.2016 r. w …”.
Oznaczenie daty zawarcia umowy, to najczęściej wskazanie konkretnego dnia. Ale strony mogą także oznaczyć czas zwarcia umowy opisowo. Jednak przy takim oznaczeniu czasu zawarcia umowy trzeba pamiętać, aby wskazanie było:
Można zatem oznaczyć czas zawarcia umowy, poprzez sformułowanie:
„Umowa zawarta w Wigilię Świąt Bożego Narodzenia 2024 r.”
Najistotniejsze, by data ta – nawet wskazana opisowo – była wiadoma dla każdego, a nie tylko dla stron umowy.
2. Czy konieczne jest wskazanie daty umowy?
Nie jest konieczne wskazanie daty zawarcia umowy. W przypadku bowiem ofertowego trybu zawierania umów – w razie braku wskazania czasu zawarcia umowy – pomocny jest art. 70 par. 1 K.C., zgodnie z którym:
“W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane – w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.”
Zasada ta jednak nie działa, jeśli o chwili zawarcia umowy decyduje:
Przykładem przepisu określającego chwilę zawarcia umowy jest art. 809 par. 2 K.C, zgodnie z którym:
“– z zastrzeżeniem wyjątku przewidzianego w art. 811 KC – w razie wątpliwości umowę ubezpieczenia należy uważać za zawartą z chwilą doręczenia ubezpieczającemu dokumentu ubezpieczenia.”
Przykładem zaś oznaczenia chwili zawarcia umowy przez strony może być określenie terminu, z którym umowa wywołuje skutki prawne. Jeśli takiego zastrzeżenia nie ma, to skutki prawne umowy powstaną już w chwili jej zawarcia.
Dowiedz się także jak prawidłowo oznaczyć miejsce zawarcia umowy
3. Dlaczego czas zawarcia umowy jest istotny?
Data zawarcia umowy jest istotna ze względów praktycznych. Po pierwsze dzięki wiedzy o tym, kiedy umowa została zawarta (ma swoje skutki prawne) można ustalić jakie przepisy stosować. Jeśli bowiem dochodzi do zmiany przepisów jakiejś ustawy, to właśnie czas zawarcia umowy (data) pozwoli ustalić czy do tej umowy stosować nowe, czy stare przepisy.
Określenie czasu zawarcia umowy ma znaczenie także ze względów prawnych. Data zawarcia umowy pozwala ocenić, czy strona ją zawierająca miała pełną zdolność do czynności prawnych ze względu na wiek. Pełną zdolność do czynności prawnych mają osoby pełnoletnie. Dodatkowo osoby takie nie mogą być ubezwłasnowolnione (ani całkowicie, ani częściowo). Nie może dla nich być także ustanowiony doradca tymczasowy w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie.
4. Czas zawarcia umowy potwierdzony datą pewną.
Niekiedy czas zawarcia umowy strony muszą potwierdzić / stwierdzić tzw. datą pewną. Data pewna to taka, która jest potwierdzona, czyli poświadczona przez odpowiedni podmiot (np. notariusza). Konieczność daty pewnej – potwierdzającej czas zawarcia umowy – może wynikać z przepisów. Niekiedy natomiast chcą tego same strony zawierające umowę.
W przepisach mamy dwa sposoby dochowania daty pewnej. Pierwszy sposób to taki, który uzależnia od takiego sposobu ważność, skuteczność umowy. Wynika to z art. 81 K.C., zgodnie z którym:
“Jeżeli ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest skuteczne także względem osób nieuczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).”
Oznacza to, że czasami pewne umowy – aby były ważne, skuteczne – muszą wskazywać czas zawarcia umowy poprzez tzw. datę pewną. Przykładem takiej umowy jest umowa sprzedaży, w której sprzedawca zastrzega sobie własność sprzedanej rzeczy ruchomej aż do uiszczenia ceny przez kupującego. Aby taka umowa była ważna, skuteczna, to musi być sporządzona na piśmie wraz ze wskazaniem czasu zawarcia umowy za pośrednictwem daty pewnej.
Jeśli więc przepis wymaga, by umowa – dla swej ważności, skuteczności – była na piśmie z datą pewną, to należy ją w taki sposób zawrzeć. W przeciwnym wypadku umowa będzie nieważna. I – zgodnie z restrykcyjnym nurtem – nie będzie można jej “uzdrowić”, np. poprzez późniejsze wpisanie daty pewnej. Taki sposób wskazania na czas zawarcia umowy, poprzez datę pewną, zabezpiecza przede wszystkim interes osób trzecich. Uniemożliwia bowiem antydatowanie umowy przez strony.
5. Inne przypadki daty pewnej.
Drugi sposób dochowania daty pewnej to zaistnienie pewnych, szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 81 par. 2 i 3 K.C., tj.:
“2. Czynność prawna ma datę pewną także w wypadkach następujących:
1. w razie stwierdzenia dokonania czynności w jakimkolwiek dokumencie urzędowym – od daty dokumentu urzędowego;
2. w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – od daty wzmianki;
3. w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w postaci elektronicznej – od daty opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu.
3. W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.”
Czas zawarcia umowy – podsumowanie.
- Czas zawarcia umowy można wskazać poprzez oznaczenie daty albo opisowo. Najważniejsze, aby data była oczywista dla każdego.
- Nie ma konieczności wskazania czasu zawarcia umowy. W razie wątpliwości można zastosować art. 70 par. 1 K.C., zgodnie z którym umowa jest zawarta w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli to nie jest wymagane – w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.
- Czas zawarcia umowy jest istotny. Dzięki niemu wiadomo jakie przepisy do umowy mają zastosowanie oraz np. czy osoby ją zawierające mogły tego dokonać (np. ze względu na wiek).
- Niekiedy przepisy wymagają, by czas zawarcia umowy był potwierdzony przez odpowiedni podmiot (urzędowe potwierdzenie). Wtedy umowa przybiera postać umowy z tzn. datą pewną.
Artykuł nie stanowi porady prawnej. Jeśli chciałbyś się skontaktować, umówić na spotkanie lub zapytać o szczegóły współpracy zapraszam Cię do kontaktu. Możemy umówić się w mojej kancelarii w Gdańsku lub porozmawiać online. Zachęcam Cię także do skorzystania z mojej oferty konsultacji prawnych. Tutaj znajdziesz szczegóły i możliwość wybrania dogodnego dla Ciebie dnia i godziny.
Pozdrawiam Cię serdecznie,
Julia Szczęsna-Ziętkowska
Radca Prawny, LLM
Jeśli chcesz dowiedzieć się o następnym wpisie proszę zostaw swoje imię i mail w okienku newsletter.
